علّامه شعرانى : كپى بوزينه است كه عوام زمان ما ميمون گويند . « 1 » إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً . « 2 » مؤلف : [ قولى از علم الهدى قدّس سرّه نقل مىكند كه ] حقّ تعالى امر به ذبح بقره كرد كه جامع صفات آتيه ( 1 . ميان سال بودن ؛ 2 . زرد خالص و پررنگ و بىخال بودن ؛ 3 . سالم از عيب بودن ؛ 4 . عدم استعمال آن به منظور شيار و آبيارى ) باشد . علّامه شعرانى : غرض سيّد مرتضى رحمه اللّه اين است كه ارادهء پروردگار به سبب سؤال آنها تغييرپذير نيست و اگر اوّل گاو مطلق خواسته بود ، پس از سؤال آنان مىفرمود هر گاوى كافى است ، چون خداى تعالى لجاجت نمىكند و از اوّل گاو خاصّ خواسته بود . و صحيح نيست اگر بگوييم به سبب سؤال آنان حكم را مقيّد كرد و سخت گرفت . و سخن سيّد رحمه اللّه صحيح است و روايت مخالف خبر واحد است و نسخ حكم قبل از عمل بدان باطل است و نزد علماى ما معقول نيست . « 3 » مؤلف : [ پس از توصيف بقرهء مىگويد : ] عود اين ضماير به بقره و اجراى اين صفات بر آن دلالت مىكند بر آن‌كه مراد به آن ، بقرهء معيّنه است و لازم اين سخن جواز تأخير بيان از وقت خطاب است نه وقت حاجت و كسى كه تأخير بيان از وقت خطاب را نيز تجويز نمىكند ، مىگويد كه در اوّل امر مراد بقرهء غيرمخصوصه بود ، امّا به جهت سؤال ايشان منقلب به بقرهء مخصوصه شد و لازم اين قول نسخ قول قبل از فعل است ؛ زيرا تخصيص ، ابطال تغييرى است كه ثابت شده باشد به نصّ ، و اين جايز است قبل از فعل به جهت اين‌كه جايز است كه مصلحت مقتضى آن باشد كه حكم بعد از فوات وقت آن متغير شود . مرحوم شعرانى : حكمى كه مقيّد به وقت معيّنى است ، مثل نماز يوميّه ، چون وقت

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 216 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 67 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 227 .